Yumurtalık Kanseri
Yumurtalık Kanserinin özellikleri nelerdir?

Yumurtalık kanseri, kadın üreme organları kanserleri içinde en zor tedavi edilenidir. Yaklaşık 1000 kadından 12'sinde bu kansere rastlanabilir. Hastalar genelde 40 yaşından daha yaşlıdırlar. Yumurtalık kanserinin bir kötü özelliği başladığında pek bir şikayete neden olmamasıdır. Erken evrelerde şikayetsiz olan hastalarda, ileri evrelerle beraber karın ağrısı, hazımsızlık, karında şişlik (karında su toplanmasına bağlı) kilo kaybı ve kitle hissi gibi belirtiler görülebilir.
Yumurtalık kanserleri kökenlerini yumurtalığın değişik bölgelerinden almış olabilirler. Yumurtalık kanserlerinde erken evrede bile yumurtalıklar ve rahim tümüyle alınır, bağırsak üzerindeki zardan da örnek alınır. Lenf bezlerinde de örnekleme yapılabilir. Ameliyat sırasında karında biriken sudan da örnek alınır. Ameliyattaki kesi yeri yukarıdan aşağıya uzanır. Bunun sebebi cerrahide herşeye hakim olabilmektedir. Cerrahinin bu kanserde bir diğer faydası da evrelemenin yapılmış olmasıdır. Ameliyat sırasında kanserin ne kadar yayılmış olduğu da görülmüş olur.
Yumurtalık kanserleri nedeniyle yapılan ilk cerahi girişimden belli bir zaman sonra bazen hastanın şikayeti olmasa da tekrar bir ameliyatla karın boşluğu gözden geçirilmektedir. Eğer bu esnada kanser görülürse karın duvarına yerleştirilen port denilen aletle kansere etki edecek kemoterapi ilaçlarının bu yolla karın boşluğuna zerkedilerek hastaya verilmesi mümkün olabilmektedir. İşi bitince portu çıkartmak için de küçük ve kısa süreli bir ameliyat bu amaca hizmet eder.

YUMURTALIK KANSERİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR ?

• Kasıklarda ağrı olması,
• Kasıklarda basınç hissine bağlı sürekli idrar yapma veya dışkılama hissinin olması,
• Kitle veya karın içinde sıvı toplanmasına bağlı karında şişlik yakınmasının olması,
• Gaz, iştahsızlık, uzun süren karın ağrısı veya hazımsızlık gibi sindirim sistemi problemlerinin olması,
• Anormal vajinal kanama olması

Yumurtalık kanseri riskini arttıran durumlar nelerdir?

• Menapozdan sonra hormon replasman tedavisi,
• Aile hikayesinin olması (ailede iki veya üç kişide yumurtalık kanseri varsa risk %7, anne veya kızkardeşte yumurtalık kanseri varsa risk %5’ dir),
• Yağdan zengin beslenme,
• Perine bölgesine talk pudra uygulanması,
• Serum selenyum düzeyinin düşük olması.

Yumurtalık kanseri riskini azaltan durumlar nelerdir?

• Doğum kontrol ilaç kullanımı,
• Çocuk doğurma ve emzirme,
• Rahmin alınması,
• Tüplerin bağlanması,
• Koruyucu olarak yumurtalıkların alınması,
• Yağlı beslenmeden kaçınma,
• Fertilizan ilaç kullanımından kaçınma.

Yumurtalık kanseri erken tanınabilir mi ?

• Yumurtalıklar (overler) kasık bölgesinde iç tarafta yerleşmeleri nedeni ile erken dönemde tanı konulması zordur.
• Bununla birlikte hastaların % 25’ inde erken evrelerde tanı konabilmektedir.
• Erken tanı, tedavi ile başarılı sonuç alma şansını arttırmaktadır.
• Belli bir bölgede sınırlı yumurtalık kanserli hastaların % 90’ ı tanıdan itibaren 5 yıldan fazla yaşama şansı bulunur.
• Serviks kanserinin tarama testi olan Pap testinin yumurtalık kanserinin erken teşhisinde yararı yoktur.
• Yumurtalık tümörleri küçük boyutta iken, muayene ile saptanması oldukça zordur. Ayrıca, yumurtalık kanserleri, erken dönemde çok nadiren belirti verirler.
• Risk faktörü bulunan ve hiç belirti olmayan kadınlarda tarama amacıyla yapılabilecek ve kesin sonuç sağlayacak bir test günümüzde bulunmamaktadır.
• Rutin jinekolojik muayene: Bir kadın 18 yaşına geldiğinde veya seksüel yaşantısı başladıktan sonra yıllık olarak jinekolojik muayene olması ve tetkiklere girmesi önerilmektedir. Böylelikle kadın üreme sistemine dahil organlardaki bozuklukların daha erken dönemde yakalanma şansı artmaktadır.
• Günümüzde yumurtalık kanseri riski yüksek olmayan kadınlarda yumurtalık kanserinin taraması için önerilen kan testi veya görüntüleme yöntemi yoktur.
• Akrabalarında yumurtalık kanseri olan ve yumurtalık kanseri olma riski yüksek olan kadınlarda, transvajinal ultrasonografi (vajina içine yerleştirilen küçük bir aletle yapılan ultrasonografi yöntemi) ve kan testleri ile taranabilir. Transvajinal sonografi, yumurtalıklardaki kitlesel oluşumları iyi ya da kötü huylu olarak tip tayini yapmaksızın görüntüler. Yumurtalık kanseri ile ilgili kan testleri arasında CA-125 düzey ölçümü bulunur. Yumurtalık kanseri olan kadınlarda bu proteinin kandaki düzeyi yükselir. Enfeksiyon, basit kist gibi bazı kanser olmayan yumurtalık hastalıklarında da CA-125’ in kanda yükselebileceği unutulmamalıdır. Ayrıca bazı yumurtalık kanserlerinde CA-125 yükselmeyebilir. Bu test yüksek bulunduğunda, ileri tetkikler yapılarak (görüntüleme yöntemleri), karın boşluğu içinde sıvı tespit edilirse bu sıvıdan örnek alınıp incelenerek veya doğrudan yumurtalıklardan parça örneği alınarak bir kanserin var olup olmadığı araştırılmalıdır. Kadınlarda kanda CA-125 testi ve transvajinal ultrasonografi yumurtalık kanserinin kesin teşhisi için tam olarak yeterli değildir. Kesin tanı için patolojik inceleme gereklidir.
• CA-125 testi, yumurtalık kanseri nedeniyle ameliyat geçirmiş ve yumurtalıkları alınmış olan kadınların takibinde çok yardımcıdır.. Bu hastalarda periyodik olarak CA-125 düzeyi ölçülerek uygulanan tedaviye cevap ve tedavi kesildikten sonra gelişebilecek nüksler takip edilir. CA-125 düzeylerinin takiplerde yükselmesi kanser nüksünün önemli bir göstergesidir.
• Transvajinal sonografi ve CA-125 testleri kesin güvenilir olmamakla birlikte, ailesinde yumurtalık kanseri olan yüksek riskli kadınlarda yapılması önerilir.

Yumurtalık kanseri tanısı nasıl konmaktadır?

Kasık bölgesindeki bir kitlenin kesin olarak kanser olup olmadığını ayırd eden tek yöntem biyopsidir. Biyopsi, şüpheli kitle veya oluşumdan çeşitli yöntemlerle alınan değişken büyüklükteki doku parçasıdır. Alınan biyopsi mikroskop altında incelenir. Karın içinde sıvı biriken hastalarda (asit sıvısı), bu sıvıdan örnek alınarak kanser hücreleri gösterilebilir. Biyopsi genellikle ameliyat ile alınır. Hastalığın yaygınlığına göre yapılacak olan işlem laparotomi (karın cildi kesilerek yapılan ameliyat türü) ya da laparoskopi (karında açılan küçük bir delikten ışıklı bir aletle girilerek yapılan ameliyat) olarak seçilebilir. Yumurtalık kanserinde cerrahi tedavinin amacı tanı ve evreleme için doku örneklerinin alınması ve kanserli dokuların çıkarılmasıdır. Bir diğer tanı yöntemi, ince bir iğne ile ultrason ya da bilgisayarlı tomografi eşliğinde girilerek parça alınması yöntemidir. Bu yöntem hastalığı çok ilerlemiş olması nedeniyle ya da başka bir hastalık nedeniyle ameliyata alınamayan hastalarda tanı konması için iyi bir alternatiftir.

Yumurtalık kanserinin tanısında kullanılan görüntüleme yöntemleri nelerdir?

Bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR) ve ultrason gibi görüntüleme yöntemleri kasıklarda bir kitle olup olmadığını saptamada kullanılan radyolojik tetkiklerdir. Ancak bu yöntemler kitlenin kesin olarak kötü veya iyi huylu olup olmadığını ayırd edemezler. Kesin tanı biyopsi olarak isimlendirilen, şüpheli dokudan alınan örneklerin mikroskop altında incelenmesi ile konmaktadır.

• Bilgisayarlı Tomografi (BT): bir x ışınının insan vücudu etrafında dönerek çeşitli açılardan görüntüleme yapan bir görüntüleme yöntemidir. Alınan görüntüler daha sonra bir bilgisayar tarafından birleştirilerek vücudumuzun içinin detaylı bir görüntüsünü oluştururlar. Film çekilirken ayrıntılar, bir çeşit boya olarak düşünülebilecek bir kontrast madde kullanılarak daha detaylı olarak görüntülenir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): manyetik alan ve bilgisayar kullanılarak vücudumuzun içinin detaylı resimlerini verir. Bu yöntemde x ışınları kullanılmaz.
• Ultrasonografi: Prob adı verilen bir aletten salınan ses dalgalarının yumurtalıklar veya diğer organlardan yankılanmaları ile elde edilen görüntülerin bilgisayar yardımı ile ekrandan yansıtılması ile yapılmaktadır. Kitlesel oluşumların yapısının katı veya içi sıvı dolu kistik bir yapıda olup olmadığını ayırd eder. En sık kullanılan görüntüleme yöntemidir.
• Renkli doppler akımı: Bu yöntem yumurtalıkların damarlarla kanlanmasını gösterir. Yumurtalık kanserlerinde genellikle yumurtalıklara olan kan akımı artar. Ancak bazı iyi huylu hastalıklarda da yumurtalıklardaki kan akımı artabilir.

Kadın üreme organlarından gelişen kanserler arasında ikinci sıklıkta görülenidir. Sıklıkla 50-70 yaş kadınlarda görülse de her yaş grubu kadında ortaya çıkabilir.
Kanserler geliştikleri hücrelerin tipine göre adlandırılır, bu hücrelerin özelliklerine göre değişik davranış özellikleri göterir ve tedavisi farklı olabilir. Bu açıdan bakıldığında yumurtalıklarda çok değişik özelliklere sahip hücre bulunmaktadır. yaklaşık on çeşit yumurtalık kanseri tipi vardır.
    Genel olarak yumurtalık kanserleri yüzeyel olarak yayılır. Karın içersinde bulunan yumurtalıklardan gelişen kanser dokusundan dökülen kanser hücreleri karın içersindeki diğer organların yüzeylerine tutunarak karın içersinde yayılır. Tüplere diğer yumurtalığa, barsak ve periton yüzeyine, omentum dokusuna, karaciğer ve dalak yüzeyine ve diafragma altına kadar yayılabilir. Yumurtalık kanserinin kan yolu ile yayılması oldukca ileri evrelerde olmaktadır.
   TANI :
   Yumurtalık kanserlerinin kötü bir özelliği de belirli bir ölçüde ilerleyip yayılmadan önce yakınmaya neden olmamasıdır. İlk yakınma genellikle alt karın bölgesinde şişkinlik hissi ve hazımsızlıktır. İlerleyen aşamalarda büyüyen tümör dokusu karında şişkinlik yapmaya başlar. Karın kilo alıyormuş veya gebe kalınmış izlenimi verecek şekilde öne bombeleşir. İleri evre yumurtalık kanserlerinde karın içi sıvı birikimi de olmaktadır. Bu sıvı, şikayetleri daha da belirginleştirir. Çoğu kanserde olduğu gibi en son aşamaya kadar herhangi bir ağrı yakınması olmaması doğaldır. Bazı yumurtalık kanserleri hormonal yönden aktiftir ve hormon salgılar. Bu salgılanan hormonların etkilerine bağlı, tüylenme, memelerde dolgunluk ve adet kanaması şikayetleri ( menopoz sonrası yıllarda) olabilir.
    Erken evre yumurtalık kanserinin tanınması güçtür. Bunun nedeni kadında yakınma yapmamasıdır.
    Yumurtalık kanserinden şüphelenildiğinde ultrason muayenesi ile yumurtalıklar izlenir.     Yumurtalıklardaki irileşme, yumurtalık içersindeki kistik veya solid kitle var mı değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde bilgisayarlı tomografi gibi yöntemlerle yumurtalıklar izlenir. Eğer karın içinde sebebi belirli olmayan bir şekilde sıvı toplanması ( asit) varsa sıvı ince bir iğne ile aspire edilerek patolojik değerlendirmeye alınır.
   TEDAVİ :
   Yumurtalık kanseri cerrahi olarak tedavi edilir. Ameliyatın yaygınlığı kanserin tipine ve yayılma dercesine bağlıdır.
   Eğer kanser tek bir yumurtalıkta lokalize başka bir dokuya yaılmamışsa tek bir yumurtalık çıkartılarak operasyon tamamlanır. Bunun ötesindeki durumlarda heriki yumurtalık, tüpler ve rahim alınır. Karın içersinde kanserin yayılmış olduğu her doku çıkartılır. Alt karın bölgesindeki lenf bezlerinden hastalığın yaygınlık derecesini değerlendirmek amacı ile örnekleme alınır.
Ameliyat sonrasında kemoterapi ( ilaç tedavisi) veya ışın tedavisi kullanılır. Burada amaç cerrahi ile çıkartılamamış mikroskopik düzeydeki tümör hücrelerini yok etmektir.